el peixater -de visboer

Op deze afbeelding kan je de meest voorkomende comerciele vis met de catalaanse en nederlandse naam vinden.

Salsafí (haverwortel) een specialiteit uit de regio "La Selva"

Salsafí is een product , typisch is voor de regio La Selva maar is zelfs in Nederland en België niet helemaal onbekend.Paarse morgenster,boksbaard,haverwortel,armeluisasperge,witte schorseneren,oesterplant,boksbaard en keukenmeidenverdriet zijn namen voor de knolachtige groente die van oorsprong uit het mediterraanse gebied en speciaal uit de omgeving van "La Selva" komt.Zowel de wortel,die een sap uitscheidt dat aan oesters doet denken als de bladeren die zowel rauw als gekookt gegeten kunnen worden, worden gebruikt.De plant wordt van maart tot mei geplant en van oktober tot februari geoogst.Al is de plant meerjarig kan hij alleen het eerste jaar worden geoogst want daarna wordt de wortel houterig.De bereiding is ,zoals de naam keukenmeidenverdriet al zegt niet eenvoudig en moet vanwege het plakkerige sap onder water worden geschild. In de 16d eeuw werd de knol ook in midden Europa verbouwt maar werd door de komst van de grote schorseneer helemaal verdrongen.Ook in de volksgeneeskunde is de plant bekend en beschreven door Nicholas Culpeper rond 1630 als lever en galblaas opwekkend en tuberculose genezend.In de regio van "La Selva" een gastronomisch hoogstandje,het is niet makkelijk klaar te maken,vanwege het moeilijke schoonmaken en de lange kooktijd,maar na de klus is de beloning  dan ook groot.In de regio is er een culinaire route waar meer dan 20 restaurants bij zijn aangesloten en waar je variaties van recepten met de wortel kan proberen en ook bestaan er kant en klaar producten waarin de wortel is verwerkt.De smaak is speciaal ,maar de wortel is ook gezond en rijk aan vitamines en mineralen(vitamine E,B1 en B2 ijzer,fosfor en calcium)

Catalaanse Ratafia likeur

Ratafía heeft in Catalonië sinds 1989 een geografische oorsprongskeurmerk en wordt op verschillende plaatsen gemaakt. Het is een brandewijn met geperste groene walnoten,bosvruchten,kruiden, citroenschil en specerijen(waaronder Hollandse kaneel).Elk met een eigen geheime  meestal meer dan 50 ingrediënten bevattende  op likeur lijkende samenstelling  met een alcoholgehalte van 16 tot 22%.De naam komt van het Latijnse Rata Fiat of zoiets als"zo is het"en zo genoemd naar het heffen van het glas in geval van het maken van een overeenkomst.Ook in Frankrijk en Italië zijn er plekken waar je ratafia kan vinden maar de oorsprong ligt in Catalonië en werd van daar af verspreid.De groene walnoot( juglans regia) is wel het kenmerkende aan de Catalaanse Ratafia en dankzij deze en de andere kruiden en specerijen worden er mysterieuze en genezende kwaliteiten aan toegeschreven .Er bestaan beurzen en feesten rondom deze drank en in Catalaanse gerechten wordt het ook nog wel eens verwerkt. In Catalonië is vooral Santa Coloma de Farners met feestelijkheden in oktober,Besalú in december en Centellas in het eerste weekend van juni daar bekend om.

Benaming van oorsprong

In Europa zijn drie officiële maatstaven voor het aanduiden van originaliteit van voedingswaren BOB,BGA en GTS een wereld van afkortingen en termen die aanduiden om het product te beschermen voor het namaken van.In Spanje of in Catalonië zijn er buiten de vertalingen van enkele plaatselijke titels.
Staar je niet blind op afkortingen en nominaties,niet genomineerd is vaak net zo lekker maar het is handig te weten welke kwaliteitsproducten er zijn en waar deze vandaan komen.
VQPRD is de verzamelnaam voor alle benamingen van oorsprong ,voor wijn volgens de (CE) 753/2002 van de Europese unie
de beschermde oorsprongsbenaming (BOB) in Catalonië Denominació d'Origen Protegida (DOP) 
de beschermde geografische aanduiding (BGA)indicació geogràfica protegida (IGP) Denominació Geogràfica (DG), voor sterke drank.
de gegarandeerde traditionele specialiteit (GTS).Denominació d'Origen Qualificada (DOQ)In Catalonië als enige:de Priorat.(AOC),Dan bestaat er nog de term "Vi de la terra" voor tafelwijnen die het geografische oorsprong garanderen.
Let op al komt het zelfde product uit dezelfde streek, wil dat niet automatisch zeggen dat het om het genomineerde product gaat-alleen de genomineerde producten mogen deze afkortingen dragen en het wil niet zeggen dat de anderen daarom geen kwaliteit zouden hebben.Wel zijn niet genomineerde goedkoper en hebben dus geen garantie.Verder zijn er vreselijk veel kwaliteitsproducten in Catalonië die ook zekere bekendheid kunnen hebben maar de nominatie niet dragen.

Met indicatie IGP kan je de volgende levensmiddelen vinden:
-Catalunya:Calçot de Valls  - calçots uit de streken  l'Alt Camp, elBaix Camp, el Tarragonès en el Baix Penedès en moeten aan een serie eisen voldoen.-Clementines uit Terres de l'Ebre-Llonganissa (gedroogde worst) uit Vic-Witte bonen "ganxet"(haken) Judías o alubias del Ganxet-Pa de pagès rond boeren witte brood-Aardappels uit Prades-Kip en kapoen van El Prat-Appels uit Girona-Erwten uit Llavaneres(Maresme) -pesols de llavaneres-Olijfolie uit de Emporda-oli de l'emporda-Perzik van  la Ribera d'Ebre-Catalaanse noga of Torró d'Agramunt-Kalfsvlees -uit  de Pyreneeën van een rundersoort gekruist en geschikt voor dit klimaat-Pirineus Catalans (Bruneta)-Ratafía Catalana een meer dan 1000 jaar oude caramelkleurige likeur gemaakt van kruiden en walnoten met een sterkte van ca30º-Boter uit Urgell-(mantega l'alt Urgell)


Verder uit Frans Catalonië , Balearen en Valencië wil ik de volgende producten noemen want ook deze kom je in Catalonië veel tegen 

-anjovis Anxoves de Cotlliure(Collioure)

-nougatsoort caramelkleurige zachte nougat met veel amandelsmaak Torró de Xixona
-Sobrassada(een soort chorizoachtige smeerworst) de Mallorca-Ensaïmada (zoete broodjes) uit Mallorca-nougatsoort harde witte met hele amandelen Torró d'Alacant-citrusfruit  uit Valencië (Cítrics valencians)-kersen uit Alicante -(Cireres de la muntanya d'Alacant)-worsten/vleeswaren uit Requena (Embotit de Requena)

Dan zijn er ook nog een hele serie producten met een kwaliteitsaanduidingentropische eendensoort van de kust bij Barcelona- Anec mut Vilafranca del Penedès-Anjovis uit L'Escala -anxovas d'Escala-Catània -amandelen met een "jasje" uit Vilafranca del Penedès-Een gevulde hoendersoort uit de streek-gall de Penedès -Everzwijn uit Prades  Val d’Aran (civet de jabalí is gevuld zwijn met groente en  jabalí con     apio en zwijn met selderij en bittere sinaasappelsaus)-Aardbeien uit sant Pol-Honing uit Ribes de Freser en  Arnes-Peix blau(blauwe vis) uit Cambrils-Varkensvlees  Osona-Porc Osona Taradell
-Truffels uit de Pyreneeën
-Lamsvlees(xai) uit Argençola-Chocola uit Agramunt (Urgell) 

Zijn voorbeelden van producten van een zeer gewaardeerde kwaliteit die ik niet af zou slaan

Over wijn is natuurlijk ook een artikel te kort om ze de aandacht te geven die zij waard zijn maar in elk gevalis dit lijstje van wijnstreken benamingen van oorsprong een basisweetje:Wijn uit de streek -Vi DO de Catalunya:DO AlellaDO CatalunyaDO Conca de BarberàDO Costers del SegreDO EmpordàDO MontsantDO PenedèsDO Pla de BagesDOQ PrioratDO TarragonaDO Terra Alta



meer informatie over Catalaanse gastronomie in het Catalaans of Spaans
http://www.do-catalunya.com/catala/webs_recomanades.html
http://gastronomia.catalunya.com

pa amb tomàquet

Brood met tomaat zou het vertaald in het nederlands zijn , bijna zo eenvoudig maar zeker met meer betekenis voor catalonie.Een traditie, en de basis van de catalaanse gastronomie, eenvoudig en beslist een aanrader.,Oorspronkelijk uit Aragon als een manier om oud brood met tomaat weer wat op te pimpen, zou deze gewoonte overal ter wereld bekendheid moeten krijgen.

Een geroosterde (het beste is op houtvuur) witte (hoe ruwer hoe beter) boeren boterham

een teentje knoflook rasp je over het brood (naar smaak meer of minder)

dan de rijpe tomaat erover uitsmeren (halve tomaat wrijf je als het ware over het ruwe brood)

een beetje olijfolie(virgen extra)

en een beetje zout en klaar,smullen maar!

Natuurlijk kan het met elk soort brood ,en juist prima met oud hard brood zoals het van oorsprong is ontstaan.

Torradas(geroosterde boerenboterhammen) met van alles erop of coca pan met voorgekookte groente uit de oven komen ook veel op de catalaanse menukaart voor.

De tomaat kennen we sinds de eeuw XVI door de amerika vaarders, maar tot ongeveer de eeuw XVII worden nog geen boterhammen met tomaat gemaakt,het eerste geschreven recept komt ook uit die periode en werd "panboli bo" genoemd.Het eerst bekende recept waarin werkelijk pa amb tomaquet als vandaagdedag bekend werd beschreven stamt uit 1884,veel later, maar dat komt door de vanzelfsprekenheid van het recept (te eenvoudig om op te schrijven) . Boterhammen met knoflook en olie zijn wel al daarvoor bekend en natuurlijk zijn veel varianten in het hele mediteraanse gebied verspreid. Al sinds jaren is er jaarlijks een beurs speciaal voor dit culinaire basis recept in Santa Coloma de Farners

calçots

De calçot is een catalaanse steel-uiensoort en dankt zijn naam aan het afdekken dat men doet om de witte kleur in de steel te behouden.De tijd van de calçots is eind winter vroege voorjaar,tijd dat in catalonie regelmatige"calçotadas" worden gevierd.Op de barbacue of open vuur worden de uien in het vuur verwarmd tot ze van buiten zwart geblakerd zijn.De buitenste bladeren trek je van de ui af,doopt de ui in saus en werkt hem als een haring naar binnen."Romesco " de meest traditionele saus gemaakt van tomaten ,gedroogde pepers ,knoflook,broodkruimel,amandel,hazelnoot ,olijfolie,azijn,peper,zout en rozemarijn.Een andere veel gebruikte saus is salvitxada dat er erg op lijkt maar met wat meer tomaten wordt klaargemaakt.Vaak worden er butifaras (worsten) of vlees van de barbacue bij of na geserveerd.Het is geen schoon karweitje want je handen worden pikzwart van het uien pellen maar een keer geprobeerd kan leiden tot een heuse calçcot verslaving-vreselijk gezond en lekker!In restaurants waar calçots worden klaargemaakt is het niet raar dat je een slabbetje en hanschoenen bij je portie kan vragen zwarte handen en kleding te voorkomen maar eigenlijk hoort het er natuurlijk een beetje bij.