Sant Jordi de dag van het boek en de roos

Sant Jordi is in Catalonië wel een van de belangrijkste en feestelijkste dagen. Op 23 april,de sterfdag van de legendarische heilige, kan je overal rozenverkopers en boekenstalletjes vinden en zijn er een hoop activiteiten rond het boek,de roos maar ook andere Catalaanse tradities,Sint Joris of sint Sjors is de Nederlandse vertaling voor Sant Jordi is de beschermheilige van Catalonië maar wordt soms onterecht door Catalanen uniek aan Catalonië verbonden maar is natuurlijk op meerdere plekken een belangrijke heilige zoals in Engeland. Sint Joris is een zo goed als zeker verzonnen heilige symbool voor heldhaftigheid, daarom is hij niet afgebeeld zoals velen sinten met een gebed maar met zwaard of lans als een ridder. De legende heeft zijn oorsprong uit de Griekse mythologie en al heeft hij zo goed als zeker niet bestaan zou hij geboren zijn rond 275 en gestorven in 303.

De legende die vooral in Catalonië in allerlei vormen wordt verteld is dat Sint Jordi de draak overwint die het dorp Montblanc (Taragonna) in zijn macht heeft door twee keer per dag een schaap te eisen als offer. Nadat alle schapen op zijn de kinderen van het dorp aan de beurt, en op een een dag is zelfs de prinses aan de beurt.De koning bied de helft van zijn goud en de helft van zijn rijk aan de gene die haar er van bevrijd maar het volk reageerde niet .De prinses op haar weg naar haar lot komt Sint Jordi tegen en hij gaat ondanks haar protest met haar mee naar de draak en steekt hem met zijn lans dood. Het draken bloed dat uit de draak op de grond vloeit laat op de plek een roos bloeien.

In 1436 werd er voor het eerst een voorstel gedaan om Sint Jordi te vieren in Catalonië,een feestdag verbonden aan liefde ,vrijheid en vaderland. In middeleeuwse geschriften is terug te vinden dat het gevierd werd met ridderspelen en kerktradities,poëzie, beeldhouwwerk en rozen. Pas in 1923 als het rozenfeest samenvalt met de dag van het boek vanwege het vieren van de sterfdag van Miguel de Cervantes Saavedra (schrijver van Don Quichot) wordt Sint Jordi verbonden aan het feest van de roos en het boek zoals vandaag de dag een van de mooiste feesten van Catalonië wordt gevierd, een mix van nationale boeken-dag en Valentijnsdag.
Aan je geliefde koop je een roos (vrouwen) een boek (mannen) hoewel steeds vaker allebei  en niet alleen aan geliefden maar ook aan vrienden, collega's , klanten enzovoort.

Almorratxas - typisch glaswerk uit Catalonië.

Almorratxas of ook Morratxas zijn een soort kruikjes meestal van glas maar soms ook van aardewerk en soms zelfs van metaal.In glas doet het een beetje aan een olieflesje denken met fijne tuitjes die uit het buikje naar boven uitsteken.Oorspronkelijk gebruikt als parfumflesje en ze zijn vaak versierd met linten en glasslierten ,krullen,en piekjes soms in blauw of groen glas. Over het algemeen is het een buikvormig vaasje met vier smalle tuitjes die er aan de bovenkant uitsteken .Een perfecte vorm om geurend water of parfum zijn geur met mate en constant vrij te laten en werd gebruikt bij dansen om vervolgens de parfum over de omstanders of deelnemers te sprenkelen,in sommige gevallen werd het kruikje aan het eind kapot gegooid.(Almorratxadans Lloret de Mar en Gironella) De almorratxa is een object kenmerkend voor volksdansen in Catalonië uit de 16de 18de eeuw en nog te zien in enkele traditionele feesten aan de Maresme en Costa Brava maar is ook in het binnenland bij verschillende volksdansen te zien ( wiki catalaans over dansen met almorratxas).

Almorratxa in het museum del mar in Lloret de Mar

Catalaanse Ratafia likeur

Ratafía heeft in Catalonië sinds 1989 een geografische oorsprongskeurmerk en wordt op verschillende plaatsen gemaakt. Het is een brandewijn met geperste groene walnoten,bosvruchten,kruiden, citroenschil en specerijen(waaronder Hollandse kaneel).Elk met een eigen geheime  meestal meer dan 50 ingrediënten bevattende  op likeur lijkende samenstelling  met een alcoholgehalte van 16 tot 22%.De naam komt van het Latijnse Rata Fiat of zoiets als"zo is het"en zo genoemd naar het heffen van het glas in geval van het maken van een overeenkomst.Ook in Frankrijk en Italië zijn er plekken waar je ratafia kan vinden maar de oorsprong ligt in Catalonië en werd van daar af verspreid.De groene walnoot( juglans regia) is wel het kenmerkende aan de Catalaanse Ratafia en dankzij deze en de andere kruiden en specerijen worden er mysterieuze en genezende kwaliteiten aan toegeschreven .Er bestaan beurzen en feesten rondom deze drank en in Catalaanse gerechten wordt het ook nog wel eens verwerkt. In Catalonië is vooral Santa Coloma de Farners met feestelijkheden in oktober,Besalú in december en Centellas in het eerste weekend van juni daar bekend om.

De nationale dag van catalonie La diada

De nationale dag van Catalonie,11 september is ter ere van de val van Barcelona in handen van de troepen van de Borbon onder leiding van de hertog van Berwick tijdens de successie oorlog op 11 september 1714.De catalaanse instituten werden hiermee afgeschaft tot 1980.De viering werd verboden in 1886 en kwam vooral weer in opkomst rond de eeuwwisseling.De monumenten van Rafael Casanova en Josep Moragues politici , militairen en slachtoffers van deze slag op 11 september in 1714 worden op deze dag nog steeds geeerd met bloemenoffers.Ook het Fossar de les morerers een plein in Barcelona waar meerdere strijders gemeenschappelijk zijn begraven wordt zo elke 11 de september in de bloemen gezet ter herinnering aan de verdedigers van de catalaanse nationaliteit."La senyera",de catalaanse vlag en het volkslied "Els segadors" staan centraal en door heel catalonie wordt de dag geviert met bloemenoffers en nationale activiteiten.Veel politieke partijen gebruiken deze dag om de onafhankelijkheid onder de aandacht te brengen.Bijzonder in de geschiedenis van 11 september is die van 1901,een manifestatie van 12.000 personen als protest tegen de gevangenschap van 30 catalanen waaronder de schrijver Josep Maria Folch i Torres.De 11 september van 1977 de tweede viering na de dood van generaal Franco waarbij zich rond de miljoen catalanen zich in Barcelona manifesteerden.

De dag van Sant Jordi 23 april

De Sint Jordi (Joris) dag is ter ere van de dood van Georgius van Capacadonië (303 n.C.) dezelfde George die sinds 1212 beschermheer van Engeland is en beschermheer van Catalonie.Joris is vooral bekend om het doden van een draak en is een van de heiligen waarvan er geen enkel bewijs is dat hij werkelijk bestaan heeft.De legendes over hem zijn uit de griekse mythologie aan hem aangepasten legendes.De eerste aantekeningen zijn van honderden jaren na zijn legendarische marteldood.Als heilige onderscheidt hij zich een krijgshaftige ,met zwaard in de hand strijdende figuur te zijn, in tegenstelling tot de vredelievende medeheiligen.Hij zou als romeinse oficier in dienst zijn Cristenen te vervolgen.Na zijn gevangenschap door Christenen zou hij gefolterd en in kokende olie gebaad en vervolgens vergiftigd worden liet zich uiteindelijk dopen waardoor hij vervolgens door de romeinen vanwege het overlopen onthoofd zou worden.San Jordi wordt over het algemeen afgebeeld met een draak,de draak als simbool van het heiden zijn wordt door Jordi volgens de legende door hem gedood.

De legende van de draak varieert maar verteld dat in Capadocia een draak leeft die door de bevolking elke dag 2 lammeren krijgt om hem rustig te houden door zijn honger te stillen.De lammetjes worden schaars en de regel wordt elke dag een lam en een persoon die via een loterij wordt gekozen.Op een dag is de prinsses aan de beurt.De koning biedt zijn rijkdommen om zijn dochter van de draak te redden maar het volk vindt het wel best en vindt dat het de beurt van de koning is in levenderlijve het gemis te ervaren.Onderweg naar de drakenwachten komen zij Jordi( Joris ) tegen en die ontfermd zich als een held over het probleem van de koning en doodt de draak met zijn zwaard door het hart stekend red hij de prinses en waar het bloed van de draak de grond raakt ontwaakt een roos.De koning biedt zijn rijkdommen maar Jordi verdeelt deze onder de bevolking en laat een kerk bouwen die zijn naam draagt waaruit een bron een heilig water vloeit dat de zieken op wonderwaarlijke manier geneest.

De dag van sint Jordi in Catalonie is echter meer dan deze legende ,de dag van de roos en het boek is een van de grootste nationale feestdagen met als gewoonte het cadeau geven van een roos aan een vrouw en een boek aan een man.Door de emancipatie verandert dit wel enigszins en wordt ofwel een roos en een boek of een van beide aangeboden aan alle naasten.Op deze dag zijn er door heel catalonie stalletjes met boeken en rozenverkopers te vinden en alle catalaanse simbolen zijn aanwezig zoals de graanaar als teken van vruchtbaarheid,de senyera(catalaanse vlag) en natuurlijk veel afbeeldingen van Sint Jordi.

Sardana

De sardana is de nationale dans en muziek van catalonie.De kringdans wordt door stellen man/vrouw afwisselend op de muziek van een cobla uitgevoerd.Een cobla is een orkest dat door bijna uitsluitend blaasinstrumenten is samengesteld.Een tenora,tible,flabiol en tambori zijn unieke catalaanse instrumenten en deze worden aangevuld met trompet ,trombone,friscorn en contrabas(In totaal 12 instrumenten,gespeeld door 11 muzikanten ).De dans is eeuwen oud maar het is onbekend wanneer de sardana voor het eerst werd gespeeld en gedanst wel Won duidelijk populariteit in de tweede helft van de negentiende eeuw mede dankzij de componist Josep (Pep) Ventura die aan de muziek van de sardanas de instrumenten toevoegde want voorheen werd deze muziek vaak door een enkel instrument gespeeld.De dans bestaat uit lange en korte passen van 7 of 10 tiradas(sets).De dans lijkt in eerste instantie niet erg spectaculair,maar wetende hoe ingewikkeld de samenstelling van de dans is en hoe een telling wordt gecombineerd met vaste danspassen is het zeker het kijken en luisteren waard .Er bestaan verschillende typen sardanas
.Sardana concert een sardanea die meer dan voor het dansen muzikaal is
.Sardana coral een sardana waarbij wordt gezongen
.Sardana obligadadans wordt gevolgt per instrument naar keuze
.Sardana lluïment(glans) eigen dans van een "colla"of dansgoepje vaak om te wedijveren met anderen
.Sardana de punts lliures (lichte punten) varatie met veel pasjes en variatie
.Sardana de germanor (broederschap) met alle deelnemers in een gezamenlijke kring
.Sardana manresana sardana van 7 sets
.Sardana revessa-ingewikkelde vaak voor wedstrijd gebruikte sardana
Nederland heeft als enige niet catalaanse land een Cobla " la principal d'Amsterdam"

torens van mensen -els castellers

Een geweldige originele en leuke traditie in catalonie en vroeger in veel andere delen van de wereld waar de traditie verloren is gegaan is wel de castellers of menselijke torens.Mannen,vrouwen,kinderen iedereen doet mee en het is gebaseerd op feilloos samenwerken.In kringen worden met veel tactiek de verscillende etages opgebouwd.Het begint met de"pinya" de basis van de toren waar de meesten een sterke basis vormen.Dan volgt de"tronc",het zichtbare deel van het "castell"verschillende lagen afhankelijk van de hoogte waarvan de laatste twee de "dossos" de basis vormen voor de "acotxador"meestal de kleinste van de groep.Om de "tronc", de "folre" en de "manilles" om deze met alle kracht bij elkaar te houden.Tot slot als de "anxaneta"de allerlaatste de armen in de lucht heeft gestoken "aleta" wordt het "castell" als volbracht verklaard.Het record staat op 10 etages hoog en het is ondanks de veiligheids normen dus ook niet ongevaarlijk .

http://www.elperiodico.cat/ca/noticias/societat/guia-per-seguir-concurs-casteller-2220138 hier een interactieve tekening van casteller ,beweeg de cursor over de teksten links met de verschillende namen en de tekening laat zien hoe de casteller er uit ziet.