pa amb tomàquet

Brood met tomaat zou het vertaald in het nederlands zijn , bijna zo eenvoudig maar zeker met meer betekenis voor catalonie.Een traditie, en de basis van de catalaanse gastronomie, eenvoudig en beslist een aanrader.,Oorspronkelijk uit Aragon als een manier om oud brood met tomaat weer wat op te pimpen, zou deze gewoonte overal ter wereld bekendheid moeten krijgen.

Een geroosterde (het beste is op houtvuur) witte (hoe ruwer hoe beter) boeren boterham

een teentje knoflook rasp je over het brood (naar smaak meer of minder)

dan de rijpe tomaat erover uitsmeren (halve tomaat wrijf je als het ware over het ruwe brood)

een beetje olijfolie(virgen extra)

en een beetje zout en klaar,smullen maar!

Natuurlijk kan het met elk soort brood ,en juist prima met oud hard brood zoals het van oorsprong is ontstaan.

Torradas(geroosterde boerenboterhammen) met van alles erop of coca pan met voorgekookte groente uit de oven komen ook veel op de catalaanse menukaart voor.

De tomaat kennen we sinds de eeuw XVI door de amerika vaarders, maar tot ongeveer de eeuw XVII worden nog geen boterhammen met tomaat gemaakt,het eerste geschreven recept komt ook uit die periode en werd "panboli bo" genoemd.Het eerst bekende recept waarin werkelijk pa amb tomaquet als vandaagdedag bekend werd beschreven stamt uit 1884,veel later, maar dat komt door de vanzelfsprekenheid van het recept (te eenvoudig om op te schrijven) . Boterhammen met knoflook en olie zijn wel al daarvoor bekend en natuurlijk zijn veel varianten in het hele mediteraanse gebied verspreid. Al sinds jaren is er jaarlijks een beurs speciaal voor dit culinaire basis recept in Santa Coloma de Farners

Barça FC Barcelona

FC Barcelona is zonder veel twijfel het meest bekende nationale product.Voor de catalanen is sinds Francos anti catalaanse politiek Barça meer dan een voetbalclub een simbbool voor hun eigen identiteit en het streven naar onafhankelijkheid.De club werd opgericht door de zwitser Hans Gamper,een sportieve man die in 1930 bezeten van, geld- en pesoonlijke problemen zelfmoord pleegt .Schokkend nieuws voor de club die de oorzaak van zijn dood in het begin verzwijgt .Tot op de dag van vandaag en waarschijnlijk voor altijd zal hij clublid nummer één blijven. Barça is de een na grootste club in aantal leden en de de club met de meeste trofeeën van de wereld. Buiten voetbal worden ook veel andere sporten zoals handbal,basketbal,zaalvoetbal en hockey door de club profesioneel beoefend en nog veel meer takken op amateurniveau zoals atletiek,kunstschaatsen,gehandicaptensporten etc. Maar buiten de sport staat FCBarcelona ook bekend als ambasadeur van de catalaanse cultuur en taal en om zijn sociale projecten.Nederland is verbonden met FCBarcelona sinds de komst van Johan Cruyff in 1973 ,als beste speler van de wereld en jaren later (1988-1996) als trainer van het "dreamteam" is Cruyff een onvergetelijke persoonlijkheid in de geschiedenis van de club en nog steeds vervult Cruyff de functie van trainer van de catalaanse selectie.FC Barcelona staat in de volksmond bekend als "blau grana" de kleuren van de club (blauw granaat) en de kreet "mes que un club" meer dan een club stamt uit de tijd van de catalaanse reppressie door Franco.De volgers van Barça staan ook bekend als culers of in het spaans culés, konters zou dat zijn in het nederlands een naam die zijn origen kent uit de tijd van het oude stadion waar de fans zittend op de muur de wedstrijd volgden,niet te vergelijken met hoe de wedstrijd gezien kan worden in het "nieuwe veld" of Nou Camp een stadion met 5 sterren ,de hoogste rang die door de Fifa wordt gegeven aan de 55.000 vierkante km tellend stadion.

Ibers

Iber is de naam die de oude griekse schrijvers gaven aan volkeren die de mediteraanse kust bewoonde om ze daarmee te onderscheiden van de volkeren die in het binnenland woonde.De Ibers hadden volgens hen de zelfde taal maar hadden niet dezelfde etnische afkomst.De afkomst is niet helemaal bekend maar zij kwamen zich vanaf de 5 de eeuw tot de derde voor Christus aan de mediteraanse spaanse kust vestigen.Geschreven tekst in het ibers zijn er te vinden vanaf V v.C. tot de laatste I d.C..Er zijn beweringen dat het verband heeft met het baskisch vanwege de overeenkomsten in taal en gramatica maar er bestaat geen enkel academisch bewijs voor.De meeste geschreven informatie over Ibers hebben we van de griekse dichter Avieno die beschrijft steden en streken die al niet meer bestonden toen deze zelf leefde en die hij heeft overgenomen uit teksten van voorgangers.Zeker zijn wij door de velen vondsten dat de Ibers een cultureel goed ontwikkeld volk was.Beeldhouwwerk in steen en brons,houtwerk, pottebakkerij etc.Er zijn bewijzen dat zij landbouw(tarwe,haver,gerst en gierst) en veeteelt (geiten, schapen, koeien, paarden en varkens) bedreven.Melk en wol speelde een belangrijke rol,vlees werd niet veel gegeten en alleen oude dieren werden geslacht.Haken en gewichten die gevonden zijn bewijzen dat er ook gevist werd. Ovens werden gebruikt voor het maken van ijzeren en aardewerken gereedschappen en gebruiksvoorwerpen. Er bestond een bloeiende handel van hun producten met de grieken en zo kwamen ook door de invloed van de grieken Iberische munten in omloop. Resten van iberdorpen in catalonie zijn onderandere te vinden in Ullastret,Pontós,Palamos en lloret de Mar .De meestal hooggelegen dorpen die met elkaar comuniceerden via (rook)signalen zijn met stevige muren beschermt tegen aanvallen van buitenaf ondanks dat verdween de ibercultuur met het verspreiden van het romeinse bewind compleet. meer over ibers : http://www.xtec.es/recursos/socials/the_ibers/recurs.htm

De dag van Sant Jordi 23 april

De Sint Jordi (Joris) dag is ter ere van de dood van Georgius van Capacadonië (303 n.C.) dezelfde George die sinds 1212 beschermheer van Engeland is en beschermheer van Catalonie.Joris is vooral bekend om het doden van een draak en is een van de heiligen waarvan er geen enkel bewijs is dat hij werkelijk bestaan heeft.De legendes over hem zijn uit de griekse mythologie aan hem aangepasten legendes.De eerste aantekeningen zijn van honderden jaren na zijn legendarische marteldood.Als heilige onderscheidt hij zich een krijgshaftige ,met zwaard in de hand strijdende figuur te zijn, in tegenstelling tot de vredelievende medeheiligen.Hij zou als romeinse oficier in dienst zijn Cristenen te vervolgen.Na zijn gevangenschap door Christenen zou hij gefolterd en in kokende olie gebaad en vervolgens vergiftigd worden liet zich uiteindelijk dopen waardoor hij vervolgens door de romeinen vanwege het overlopen onthoofd zou worden.San Jordi wordt over het algemeen afgebeeld met een draak,de draak als simbool van het heiden zijn wordt door Jordi volgens de legende door hem gedood.

De legende van de draak varieert maar verteld dat in Capadocia een draak leeft die door de bevolking elke dag 2 lammeren krijgt om hem rustig te houden door zijn honger te stillen.De lammetjes worden schaars en de regel wordt elke dag een lam en een persoon die via een loterij wordt gekozen.Op een dag is de prinsses aan de beurt.De koning biedt zijn rijkdommen om zijn dochter van de draak te redden maar het volk vindt het wel best en vindt dat het de beurt van de koning is in levenderlijve het gemis te ervaren.Onderweg naar de drakenwachten komen zij Jordi( Joris ) tegen en die ontfermd zich als een held over het probleem van de koning en doodt de draak met zijn zwaard door het hart stekend red hij de prinses en waar het bloed van de draak de grond raakt ontwaakt een roos.De koning biedt zijn rijkdommen maar Jordi verdeelt deze onder de bevolking en laat een kerk bouwen die zijn naam draagt waaruit een bron een heilig water vloeit dat de zieken op wonderwaarlijke manier geneest.

De dag van sint Jordi in Catalonie is echter meer dan deze legende ,de dag van de roos en het boek is een van de grootste nationale feestdagen met als gewoonte het cadeau geven van een roos aan een vrouw en een boek aan een man.Door de emancipatie verandert dit wel enigszins en wordt ofwel een roos en een boek of een van beide aangeboden aan alle naasten.Op deze dag zijn er door heel catalonie stalletjes met boeken en rozenverkopers te vinden en alle catalaanse simbolen zijn aanwezig zoals de graanaar als teken van vruchtbaarheid,de senyera(catalaanse vlag) en natuurlijk veel afbeeldingen van Sint Jordi.

calçots

De calçot is een catalaanse steel-uiensoort en dankt zijn naam aan het afdekken dat men doet om de witte kleur in de steel te behouden.De tijd van de calçots is eind winter vroege voorjaar,tijd dat in catalonie regelmatige"calçotadas" worden gevierd.Op de barbacue of open vuur worden de uien in het vuur verwarmd tot ze van buiten zwart geblakerd zijn.De buitenste bladeren trek je van de ui af,doopt de ui in saus en werkt hem als een haring naar binnen."Romesco " de meest traditionele saus gemaakt van tomaten ,gedroogde pepers ,knoflook,broodkruimel,amandel,hazelnoot ,olijfolie,azijn,peper,zout en rozemarijn.Een andere veel gebruikte saus is salvitxada dat er erg op lijkt maar met wat meer tomaten wordt klaargemaakt.Vaak worden er butifaras (worsten) of vlees van de barbacue bij of na geserveerd.Het is geen schoon karweitje want je handen worden pikzwart van het uien pellen maar een keer geprobeerd kan leiden tot een heuse calçcot verslaving-vreselijk gezond en lekker!In restaurants waar calçots worden klaargemaakt is het niet raar dat je een slabbetje en hanschoenen bij je portie kan vragen zwarte handen en kleding te voorkomen maar eigenlijk hoort het er natuurlijk een beetje bij.

Sardana

De sardana is de nationale dans en muziek van catalonie.De kringdans wordt door stellen man/vrouw afwisselend op de muziek van een cobla uitgevoerd.Een cobla is een orkest dat door bijna uitsluitend blaasinstrumenten is samengesteld.Een tenora,tible,flabiol en tambori zijn unieke catalaanse instrumenten en deze worden aangevuld met trompet ,trombone,friscorn en contrabas(In totaal 12 instrumenten,gespeeld door 11 muzikanten ).De dans is eeuwen oud maar het is onbekend wanneer de sardana voor het eerst werd gespeeld en gedanst wel Won duidelijk populariteit in de tweede helft van de negentiende eeuw mede dankzij de componist Josep (Pep) Ventura die aan de muziek van de sardanas de instrumenten toevoegde want voorheen werd deze muziek vaak door een enkel instrument gespeeld.De dans bestaat uit lange en korte passen van 7 of 10 tiradas(sets).De dans lijkt in eerste instantie niet erg spectaculair,maar wetende hoe ingewikkeld de samenstelling van de dans is en hoe een telling wordt gecombineerd met vaste danspassen is het zeker het kijken en luisteren waard .Er bestaan verschillende typen sardanas
.Sardana concert een sardanea die meer dan voor het dansen muzikaal is
.Sardana coral een sardana waarbij wordt gezongen
.Sardana obligadadans wordt gevolgt per instrument naar keuze
.Sardana lluïment(glans) eigen dans van een "colla"of dansgoepje vaak om te wedijveren met anderen
.Sardana de punts lliures (lichte punten) varatie met veel pasjes en variatie
.Sardana de germanor (broederschap) met alle deelnemers in een gezamenlijke kring
.Sardana manresana sardana van 7 sets
.Sardana revessa-ingewikkelde vaak voor wedstrijd gebruikte sardana
Nederland heeft als enige niet catalaanse land een Cobla " la principal d'Amsterdam"

El caganer

Wel heel catalaans zijn de caganers of "kakkers"in de kerststal.Waarschijnlijk al uit de 16de eeuw stammende simbooltjes voor vruchtbaarheid.Zo was het een eer om een hoop te draaien op het land om zo de vruchtbaarheid ervan te stimuleren,als teken van wedergeboorte.Rond de kersttijd verschijnen zo de kakkertjes in hun originele vorm met zijn barretina en de broek op de knieen maar alle beroemdheden en politieke hoofden worden zo als caganer rond de kerststal gezet.
.