woensdag 6 juni 2012

espardenyes catalanes ("espadrilles")

De espardenyes of in het spaans alpargata of esparteña worden in Nederland  espadrillas (frans voor gympen) genoemd.Gemaakt van katoen of canvas boven en een zool van een grassoort dat in mediterane landen voorkomt het "esparto".De geschiedenis van de espardenyes gaat zeker terug naar de 14de eeuw werden oficieel gedragendoor de troepen van de kroon van Aragon en werden in veel delen van Spanje gedragen.De moderne espardeñyes worden van jute en katoen gemaakt en komen heel goedkoop uit aziatische landen zoals China en Bangladesh.De grootste spaanse fabrikant zit in de Rioja maar de catalaanse espardenyes zijn anders van uiterlijk door de linten die om de enkels worden gebonden -de "geaderde" espardenyes.De espardenyes worden bij folklorische gebeurtenissen nog veel gedragen .Het is een hele comfortabele en ecologische schoen en ook komen ze afentoe terug in de mode dankzij bekende modeontwerpers zoals  Donna Karan en Pare Gabia en je ziet ze in allerlei kleuren en modellen door de tijden heen.

maandag 16 april 2012

Caramelles

Caramelles zijn liedjes en dansen die gezongen worden rond de paasdagen,oorspronkelijk uitsluitend over het geloof,over de kruiziging van Jesus enz,maar tegenwoordig meer over het feest ,het begin van de lente en ook vooral steeds vaker satirische teksten vooral over zaken die de directe omgeving betrekken.Ze ontstonden in de 16de eeuw  en het waren oorspronkelijk alleen mannen die de zaterdag voor pasen er op uit trokken om de mensen toe te zingen.Een groepje van de zangers (cantaires) gaat voor de deur of onder een balkon staan en zingt zo de bewoners toe en hierbij worden allerlei traditionele en gevarieerde instrumenten bij gebruikt de rigo-rago,regue-recs, cataclincs, bastonets, garrots, cèrcols, buiros, campanillers, ferrets, salteris, picacanyas,violí de pastors,xiflas (maracas, ratels, raspen,snorreboten,tamtams, beiaards, koebellen, tamtams en hun variaties ) en er wordt bij gedanst  Tot slot wordt aan een lange stok of uittrekkend  mast een mandje toegeschoven waar de luisteraars een bijdrage in doen .Vroeger was dat vooral energierijk voedsel zoals butifarras of catalaanse worst en eieren .

woensdag 7 december 2011

stadsreuzen en grote koppen



"Gegants" en "Caps gros" zoals ze in het catalaans  heten zijn figuren die op volksfeesten in Catalonie een grote rol spelen.Het is een in heel Europa verspreide folklore die stamt uit de middeleeuwen,de eerste reuzen die bekend zijn zijn de reuzen uit Pamplona(baskenland) en Alenquer(Portugal)uit de 13de eeuw.Oorspronkelijk uit hout gesneden zijn de meeste inmiddels vervangen voor lichtere materialen zoals glasvezel of papier maché.In Catalonië zijn de reuzen rond de jaren 80 weer een beetje uit het vergeethoekje gehaald en inmiddels bestaan er weer veel verenigingen die verantwoordelijk zijn voor hun activiteiten. Over het algemeen zijn het figuren die kenmerkend zijn voor de streek en vertegenwoordigen zo het dorp of de stad waar ze vandaan komen.Sinds 2000 worden er bijeenkomsten van reuzen in Catalonië gevierd en al veel langer kiest een overkoepelende reuzen organisatie elk jaar een reuzen gemeente.


donderdag 3 november 2011

la castanyada -het kastanje feest


Het kastanje feest een feest dat samenvalt met allerheiligen op 1 november in Spanje is een ouderwets catalaanse gewoonte.Oorspronkelijk was allerheiligen een langdurig feest waarbij van de vroege ochtend tot late avond de doden werden herdacht en de bevolking hielp daarvoor de boeren met het verzamelen van de kastanjes voor die datum.Er bestaat een theorie dat in de 18de eeuw het eten van kastanjes en andere nootachtige en peulvruchten aten als traditie alhoewel het eten van energie rijke kastanjes zo enzo veel algemener was.Buiten kastanjes zijn zoete aardappelen(moniatos) in allerlei vormen ,panellets(kleine taartjes van marsepein of aardappel versierd met pijnboompitten,amandel of andere noten of vruchten) en gekonfijt fruit.Overal zijn kraampjes met geroosterde kastanjes die volgens de traditie warm in een hoorn van krantenpapier worden geserveerd.Het beeld van "La castanyera"een oudearmoedig gekleede kastanje verkoopster met een doek over haar hoofd hoort helemaal bij deze dag en op scholen is het niet vreemd dat de kinderen zich die dag verkleden als kastanjeverkoper en kastanjes eten.Helaas komt het traditionele kastanje feest steeds meer in verdrukking door het geimporteerde en comerciele halloweenfeest.

dinsdag 4 oktober 2011

Catalonie en de stieren


Vele voor-en tegenstanders van stierengevechten kan je in Catalonie vinden.De tegenstanders hebben de overhand en 28 juli 2010 is door een meerderheid van 68 tegen 55 stemmen voor de verbieding van het stierenvechten gekozen.Zondag 26 september heeft oficieel en onder protesten het laatste stierengevecht in de "Monumental"in Barcelona plaatsgevonden.Het stierenvechten kent wel drie eeuwen geschiedenis maar kwam tot bloei in de vorige eeuw toen de meeste arenas in de grote steden van Catalonie zijn gebouwd.Al komen er grote stieren vechters uit catalonie (27 stuks)de laatste jaren is de populariteit duidelijk teruggelopen en ondanks het toerisme was het een na laatste stierengevecht in de Monumental in Barcelona nog niet voor een derde gevuld.De voorstanders verdedigen het economische aandeel (2.500 miljoen € in spanje) en de traditie.Terwijl de tegenstanders de wreedheid en de dierenmishandeling afkeuren.Nu het stierengevecht oficieel verboden is in Catalonie komt de discussie over de traditie van de "correbous"."Correbous"een volksfeest dat bestaat uit het loslaten van een stier tussen de mensenmenigten of het "bou embolat" waarbij een vastgebonden stier vuurpunten op zijn horens krijgt gebonden en daarmee los wordt gelaten is vooral nog erg populair in het zuiden van catalonie en maakt deel uit van vele zomerfeesten in Catalonie en meestal ook niet erg diervriendelijk.

zondag 11 september 2011

De nationale dag van catalonie La diada



De nationale dag van Catalonie,11 september is ter ere van de val van Barcelona in handen van de troepen van de Borbon onder leiding van de hertog van Berwick tijdens de successie oorlog op 11 september 1714.De catalaanse instituten werden hiermee afgeschaft tot 1980.De viering werd verboden in 1886 en kwam vooral weer in opkomst rond de eeuwwisseling.De monumenten van Rafael Casanova en Josep Moragues politici , militairen en slachtoffers van deze slag op 11 september in 1714 worden op deze dag nog steeds geeerd met bloemenoffers.Ook het Fossar de les morerers een plein in Barcelona waar meerdere strijders gemeenschappelijk zijn begraven wordt zo elke 11 de september in de bloemen gezet ter herinnering aan de verdedigers van de catalaanse nationaliteit."La senyera",de catalaanse vlag en het volkslied "Els segadors" staan centraal en door heel catalonie wordt de dag geviert met bloemenoffers en nationale activiteiten.Veel politieke partijen gebruiken deze dag om de onafhankelijkheid onder de aandacht te brengen.Bijzonder in de geschiedenis van 11 september is die van 1901,een manifestatie van 12.000 personen als protest tegen de gevangenschap van 30 catalanen waaronder de schrijver Josep Maria Folch i Torres.De 11 september van 1977 de tweede viering na de dood van generaal Franco waarbij zich rond de miljoen catalanen zich in Barcelona manifesteerden.

woensdag 22 juni 2011

Sant Joan- Sint Jan 24 juni



Sint Jan,sint Johannes of in het catalaans Sant Joan is niet uniek voor catalonie maar het is wel een hele belangrijke feestdag.De oorsprong van dit feest ,genoemd naar Johannes de doper(7de eeuw v.C.) die 24 juni geboren zou moeten zijn,stamt uit de tijd voor het Christendom.Belangrijk voor deze datum is de korte nacht en de tijd die het van de kerstnacht afligt(maximaal aantal dagen)waardoor de duivel in verhouding meer kans zou hebben zijn kwade werk te doen.Vuur staat daarom op deze nacht van 24 juni centraal. De viering van Sat Joan lijkt eigenlijk het meest op de nieuwjaarsviering in Nederland. Brandstapels (fogueras) en vuurwerk (focs d'artifici) worden dagen voor het feest voorbereid en overal zijn verkooppunten voor het verkopen van vuurwerk wat bij de nieuwjaarsvieringen in Catalonië niet het geval .Sinds de jaren 50 is er ook een gewoonte een fakkel vanaf de Canigó piek in de pyreneen te laten afdalen en simbolisch daarmee alle brandstapels van Catalonie aan te steken (la flama de canigó).Een andere traditie die heel algemeen is voor het sint Johannes feest is de"Coca de Sant Joan" of sint Johannes cake een eenvoudige platte ovale cake oficieel op basis van varkensvet(llard) met geconfijte vruchten en pijnboompitten versierd mag niet ontbreken en wordt gegeten met een glaasje wijn of cava.
De nacht wordt ook wel heksennacht genoemd en figuren als heksen duivels etc. spelen een belangrijke rol.De magie staat centraal en ook kruiden spelen een belangrijke rol op veel plekken in Catalonie iemand die sintjanskruid als een gele kroon op het hoofd heeft op de avond zal het hele jaar van hoofdpijn bespaard blijven en het gezegde :
Les herbes de Sant Joan tenen virtut per tot l'any
(De kruiden van sintJohannes hebben kracht voor het hele jaar)Daarom worden op sommige plekken ook bossen met kruiden verzameld en worden rituelen uitgevoerd om een voorspoedig jaar tegemoet te gaan net als bij de oud-en-nieuwjaarsviering.Baden als de klok 12 slaat maar ook rondom heeft speciale krachten en is daardoor ook een traditie op veel plekken en natuurlijk wordt er veel gedanst.Voor de horeca is het ook een speciale dag en worden er vele feesten en menus georganiseerd.